Fyrir langa löngu í fjarlægri kvikmyndamenningu taldist það til stórviðburðar að fá nýja Star Wars mynd í kvikmyndahús. Það var sum sé áður en Disney færibandið fór að tæma sjarmann úr vörumerkinu. Með smávægilegum undantekningum, að sjálfsögðu. Aðallega þá í formi þáttaraðanna Andor og fyrstu seríu The Mandalorian. En hvorugt er þarna beinlínis að finna upp einhver ný hjól eða stíga mikið út fyrir settan þægindaramma.

Á áttunda áratug síðustu aldar braut George nokkur Lucas heillengi heilann þegar til stóð að skapa nýjan, framandi og gígantískan bíóheim sem þótti fjölbreyttur og furðulega töfrandi í augum áhorfenda á veraldarvísu. En heimur þessi var upphaflega skapaður sem hluti af fortíðarþrá og aðdáuninni sem Lucas hafði á Flash Gordon, og að sjálfsögðu pólitískum myndlíkingum sem spegluðu raunheiminn á þessum tíma. Því miður hefur það sýnt sig á liðnum árum að þessi umræddi heimur er ekki nægilega frjór til að mega við þessum endalausu dælingum á brandinu. Sökum þess hefur þessi heimur minnkað töluvert. Hugmyndaflugið hefur rýrnað og mest megnis verið borið uppi af taumlausum markaðsrannsóknum á meðan stefnan einkennist af því að velja magn fram yfir gæði.

Star Wars hófst sem pínu pönkuð og súr tilraun að melódramatískri, gamaldags geimóperu sem hitti veraldlega í mark á hárréttum tíma. Þetta var ólíkt fjölmörgu sem pöpullinn hafði séð og í kjölfarið fór þetta að þróast í alls konar áttir, hvort sem heildarsýn öflugra kvikmyndagerðarmanna eða leikfangasala stýrði skipinu eður ei. Fyrsta kvikmyndin mun alltaf eiga sinn sess sem ein merkilegasta ‘blockbuster’ mynd allra tíma og heljarinnar sprengja sem poppkúltúrs-fyrirbæri, jafnvel frávik. Nú á tíðum mokast út ‘enn eitt Star Wars contentið’ til að tikka í örugg box Excel-skjala og eltast við ógleymanlega skugga úr eigin fortíð. Því verður að segjast að gæðafallið, áhættuleysið og vaxandi óvinsældirnar eru óneitanlega álíka umræðuverð og þegar þetta allt saman hófst, með akkúrat mikilli áhættu og enn fremur eldmóði. En Disney er auðvitað Disney.

Til að (loksins) snúa mér að aðalmálinu, þá er The Mandalorian and Grogu alveg ofboðslega hugmyndasnautt eintak og klúðurslegt framlag til þessa vörumerkis og í sína eigin sögu. Að minnsta kosti klúðuslegt í því samhengi að vera kvikmynd. Önnur væri eflaust raunin ef þetta væri langur pilot/finale-þáttur eða sjónvarpsmynd á Disney+ streyminu. Í allra, allra besta falli má afskrifa hana sem meðalgott “þrjúbíó” ef áhorfandinn telur það duga að horfa á töffaralega búninginn og græjurnar hjá Din Jarin auk þess að sjá Grogu krútta yfir sig í tvo klukkutíma. Framvindan spilast út eins og hún sé bersýnilega soðin saman úr þremur-eða-fjórum þáttum með lítilli stigmögnun og líttfjörugri persónuþróun þegar allt er ofantalið. Hlutir gerast, minniháttar hindranir bregða fyrir en þetta er umfram allt bara enn einn dagur í lífi titilfígúranna beggja. Sjálfsagt var það markmiðið að strengja saman kaflaskiptum ævintýraþræði og furðulegum fjölskylduerjum til að ríghalda í fílinginn sem Lucas sótti áður mikinn innblástur í; svokölluð ‘cliffhanger-serials’.

Áhuginn, nálgunin og takmarkið kemur samt aðstandendum MandoGrogu myndarinnar aðeins hálfa leið. Þegar umræðan snýr að framkvæmd og úrvinnslu eru efnistökin bragðlaus, steríl og nánast upphituð eða endurunnin. Til samanburðar væri það sambærilega ófullnægjandi seta ef einhver tæki upp á því að gera Law & Order bíómynd upp úr nokkrum stöðluðum þáttum. Það myndi hugsanlega kæta hörðustu aðdáendur í takmarkaðan tíma en heildarupplifunin myndi lítið skilja eftir sig.

Til að koma með hentugri samanburð út frá hinum enda klúðursins, þá stóð til á tímapunkti að gefa út bíómynd um Obi Wan Kenobi með Ewan McGregor í forgrunninum. Þau plön fóru í súginn og þá var ákveðið að mjólka efniviðinn og framleiða mini-seríu í staðinn. Sú þáttaröð fúnkeraði einmitt eins og narratífa kvikmyndar, nema bara smurð yfir fullörlátan tímaramma. Vandinn við MandoGrogu bíómyndina er akkúrat þveröfugur. Hvers vegna var ekki notað eitthvað af þessum minniháttar konseptum og framleiða fjóru seríuna með þeim félögum í staðinn?

Svarið við þessu hefur hugsanlega eitthvað með það að gera að sköpunarteymið undir Disney hefur ekkert plan með framtíð vörumerkisins frekar en fyrri daginn; enga stefnu eða pælingar að brauðmolum til að leiða heiminn á einhvern spennandi stað. Star Wars brandið hefur verið á algjöru blindflugi síðan Disney tók yfir. Vont náði síðan að versna eftir að áhugi meginstraumsins dvínaði átakanlega með misskynsömum tilraunum (t.a.m. Kenobi, The Book of Boba Fett, The Acolyte, Ashoka, Andor ofl.). Þegar illa gengur að trekkja upp spennu fyrir komandi tímum og möguleikum þessa heims, er þá auðvitað öruggast að hlaupa í kunnuglegheit og nostalgíu.

Það að fyrsta Stjörnustríðsmyndin í sjö ár hafi verið svona máttlaus endurkoma, og stöðuhækkun tveggja vinsælustu sjónvarpspersónanna í formi bíódreifingar, segir meira til um örvæntingu Disney-risanna. Það er að minnsta kosti fátæklegt um merki um að þeir Jon Favreau, David Filoni og co. hafi fundið sig knúna til að segja þessa sögu af ólgandi eldmóði, að þess konar ástríða hafi leitt til þess að The Mandalorian and Grogu fengu heilt ævintýri í kvikmyndalengd og með tilheyrandi IMAX-markaðssetningu í þokkabót.

Myndin bætir glæpsamlega litlu við mýþólígíuna, breiðari heiminn og styðst þá í staðinn við gömul trix, raðir af gestainnkomum kunnuglegra aukakaraktera og narratífu sem haltrar að sinni endastöð frekar en að bruna þangað með afli eða magnast upp á hverjum þriðjungnum. Fræðilega hefðu þeir Favreau og Filoni getað kokkað upp ævintýri uppfullt af brjálæðislega svölum háskaförum, hlýju, epík, sjónrænu gotterí, sterkum karaktermómentum og vendingum sem rífa smávegis í hjartarætur. Það gerðu þeir aldeilis ekki. Í staðinn var bara dömpað út áhættulausri brellubylgju og sálarlausri söluvöru sem rétt svo kemst upp með það að flokkast undir poppkornsafþreyingu. Það er varla einu sinni hægt að færa rök fyrir því að titilpersónurnar tvær fái einhverja karakterörk, sem þýðir að jafnvel strangtrúaðir aðdáendur þáttanna eru ekki að missa af miklu.

Á boðstólnum eru nokkrar skítsæmilegar hasarsenur en heildarsvipurinn skortir alla vigt; samtölin eru stirðari en æskilegt þætti og aflgjafi spennu í umræddri sögu er býsna dauður. Öll tilvist þessarar myndar virkar eins og hún hafi varlega reynt að tikka í áhættulaus markaðsbox, enda hefði það aldrei gerst eftir svona langt bil að Star Wars hefði leyft sér einhverjar ‘experimental’ nálganir.

Leiðinlega staðreyndin er samt sem áður þessi; það er miklu skemmtilegra að horfa á Stjörnustríðsmynd feila eftirminnilega og reyna eitthvað galið, frekar en að horfa á bíómynd sem reynir að renna hjá án þess að móðga nokkurn eða gera eitthvað sem réttlætir kvikmyndalengdina. Á mælikvarða svona mynda, þegar ofhlaðið rusl eins og The Rise of Skywalker skaut fram örvæntingarfullum haug af útúrsnúningum og rugli, þá vekur það allavega upp einhverjar sterkar tilfinningar. Sama hvað þér finnst um þá mynd, hún skildi eitthvað eftir sig. The Mandalorian and Grogu kemst aldrei á þannig skrið eða stað þegar söguframvindan gengur meira eða minna í svefni – eða svo gott sem – á meðan teymið á bak við hana rígheldur í vonina um að seðlarnir hrúgast inn án of mikilla erfiða.

Það er miklu skemmtilegra að ræða vonda Star Wars mynd sem prufar slatta og skítur upp á bak frekar en Star Wars mynd sem ber höfuðið hátt með minimal efforti þar sem nákvæmlega ekkert bitastætt er að frétta. Það er klárlega merki um stærri vanda þegar áhorfandinn yppir öxlum yfir tilraunum teymisins til að kasta peningum í kanónur eins og Martin Scorsese og Sigourney Weaver til að lífga upp á stemninguna og missa alvarlega marks. Það telst til frekar óspennandi útspils þegar fyrsta þáttaröðin náði að grípa í meistarann Werner Herzog, með miklu betri árangri.

Að öllu þessu frátöldu er þessi mynd sé einfaldlega circa fimm árum of sein til að teljast til einhverra merkilegheita. The Mandalorian and Grogu er fjarri því að vera pínleg til áhorfs eða beinlínis óboðlega léleg bíómynd. Það er aðallega þökk sé hljóð-, græju-, brúðu- og brelludeildunum sem unnu að henni (enda djöfulsins meistarar í sínu fagi). Það læðist af og til einhver kippur í púlsi þessarar setu – en aðallega þá í tíu mínútna formálanum og dúllulegri kómík frá Grogu eða litlu vinum hans. Heildarpakkinn súrnar samt hratt þegar sýningartíma er lokið.

Til að bæta gráu ofan á svart er næstum því ómögulegt að komast fram hjá nokkrum spurningum eftir að myndinni lýkur; Svo sem ‘Af hverju er ÞETTA sagan sem teymið ákvað að segja?’ og ‘Var þetta í alvörunni allt og sumt??’