Hefndarskylda var oft ríkjandi þema í gömlu Íslendingasögunum. Meira hefur svo sannarlega mátt vera af íslenskum kvikmyndum sem leika sér að því mótifí í þá períódusögum og þrillerum. Eftirleikir er nokkurs konar períódumynd en heildarstriginn skiptist í þrjár sitthvoru tímalínurnar á milli áranna 1994, 2008 og 2018. Hvað það er sem tengir karaktera og sögur þeirra á þessum ólíku tímapunktum skýrist hægt og bítandi á meðan bíómyndin valhoppar á milli sagnanna, en þetta siglir ekki beinlínis í áttina að einhverju fallegu.
Best er að rífa plásturinn rakleiðis af og skoða það sem við blasir. Eftirleikir er ein pönkuð, víruð og athyglisverð mynd í sprettum sökum þess að strá svona frískandi níhilisma og drunga yfir þessa tilvonandi hefndarsögu-epík. Hún er að mestu aggressíf og angandi af attitúdi en verður fljótlega nokkrum númerum of háfleyg til að virka á réttu ‘visceral’ leveli, eða að minnsta kosti þeim alvörugefna en kómískt hedoníska svip sem hér yfirgnæfir allt. Tímaflakkið í strúkturnum (og tilheyrandi geggjun þessarar upplýsingadælu í framvindunni) gefur samt heildinni bratt og líflegt rennsli, mátulegan púls og græjast nokkrir aukaplúsar á stórfínu tónlistina í tiltölulega einfaldri keyrslu. Fræðilega er það líka betra að kveðja snemma en að draga hlutina óþarflega á langinn. Þegar öllu er á botninn hvolft er líka erfitt að finna aðra íslenska mynd í líkingu við hana.
Þá kemur þetta blikkandi og óhjákvæmilega ‘en…!’
Að þessu öllu sögðu með ryþmann, kjaftinn og hraðann hvað mest, virðist þessi strúktúr og stíll vera þannig gerður til að dreifa alla athygli frá þunnildunum í vegferð karakteranna og almennt bæði raunsæjum og skrípalega yfirgengilegum söguþræði. Ýktur leikur og þvældir persónubogar gera afrakstrinum enga greiða heldur. Æskilegra væri að finna fyrir spennu, haldbærri dramatík, helst óþægindum eða grípandi geðveiki í mynd sem þessari. Þá í staðinn leysist allt saman upp í prýðilega hreyfingu fyrir áhorfandann að halda öxlunum síendurtekið ypptum.
Ástríðan blæðir reyndar öll af skjánum og ljóst er að ræman var ekki gerð af hálfum hug. Ólafur Árheim er með áberandi gott auga fyrir andrúmlofti og metnaðinn í sync’i við marga hverja hæfileikana á bak við vélina (stuttmyndir hans hafa verið ákaflega töff og vel gerðar). Persónulega tel ég það þó vera ákveðin mistök að gefa það upp að Eftirleikir er verk sem leikstjórinn var með í pípunum í sex ár, og hafi fullyrt að myndin hafi gjörbreyst í gegnum langa klippi- og samsetningaferlið. Það sem upphaflega var soðið saman (að mér skilst) sem tveggja tíma drama um sóðaleg hefndarmynsrur varð víst síðar meir að tæplega 70+ mínútna farsatrylli. Lengra klipp væri aldeilis óskandi, ef ekki þá bara von um efnistök sem hefur meira fram að færa en fólk að hrópa út frösum og sveittri narratífu sem hleypur framhjá forvitnilegum hugmyndum eða vinklum, bæði í heildarsögu og dýnamík karaktera.
Þegar myndin er skoðuð úr vissri fjarlægð hefði þá einhver millivegur á milli prakkaralegrar dramamyndar og fáránlegrar spennumyndar gengið betur upp, sérstaklega í ljósi þess hversu ólíkir tónarnir eru í hverri tímalínu. Þetta er rosalegt kraðak af þremur stílískt mismunandi en samt beintengdum bíómyndum í einni bunu. Með fínslípaðri lokaniðurstöðu hefði það samt getað orðið jákvæður eiginleiki.
Síðan er það þessi blessaða hljóðvinnsla, sem er vægast sagt ofkeyrð og hallærisleg (og oft er eins og beint tekin úr þeim vafasama skóla þar sem hávært og agressíft hljóðmix er samasem-merki á taugatrekkingu…) og gerir fullmikið vart við sig. Þar með verður hún bara að enn einu skrautinu til þess að reyna að hylja yfir berþunnt innihaldið þar sem háfleygum frösum handritsins gengur ómögulega að styrkja tóninn og draga enn fremur frá tilætluðu tensjóni. Þá verður úr þessu í bara skrípalegt rúnk sem límist saman með faglega samsettum skotum, geysilegum ‘klapp-á-bakið’ metnaði fyrir strúktúr og frískandi pönkisma hjá bæði aðstandendum myndarinnar og grútleiðinlegum sögupersónum.
Eftirleikir er vissulega eftirtektarverður bömmer. Myndin gengur ómögulega upp í heilsteyptri heildamynd en byggir þó á ferskum grunni sem tapar sér of oft í töffarastælum og áhrifalausum viðbjóði. Það er laumulegt bit í henni á tíðum, óneitanlega, og reynir heildarsvipurinn mikið að vera fráviksverk undir extra harðsoðnum áhrifum kóreskra mynda en með óvæntri klípu af síðustu 10 mínútunum úr Blossa, nema án húmorsins. Úrvinnslan öll er samt sem áður of innantóm, púðurslaus og ótrúverðug og verður þar með bara geltandi örvænting. Auk þess alls eru leikararnir fæstir eitthvað til að hrópa svo mikið sem hú-ha fyrir, en Vivian Ólafsdóttir er eina manneskjan þarna með einhvern púls sem skilar sér á mannlegum nótum. Hún er greinilega of vakandi og til í þetta allt til að tapa útgeisluninni, þó svo að tilþrifaríka og ákafa frammistaða hennar geri lítið annað en að fyrirbyggja það að ómerkilegu merkilegheitin í atburðarásinni hverfi hraðar úr minnisbúinu.
En verkið svífur í tilætluðum kosmósi og er sjálfu sér samkvæmt út lengdina í stemningunni sem sóst er eftir, að minnsta kosti innan marka og á sinn stóískt subbulega og klárlega umræðuverða máta. Hver veit, sennilega gæti myndin lifað ágætu költuðu lífi um ókomin ár, að minnsta kosti þegar betur mun skýrast hvort hún eigi sér nægilegan áhorfenda- eða aðdáendahóp til að úr þessu rætist meira en bara fjarlæg minning. Að vísu er sú minning í formi ágætrar tilraunar, sem soðin er saman úr skapandi orku en keyrð á ranghugmyndum um að kjaftur, konsept og skelþunn ringulreið sé nóg til að halda fluginu út alla lengdina.
