Þegar fólk með ólæknandi áhuga á kvikmyndum og kvikmyndagerð hefur séð titla í fleiri þúsundatali, þá feilar það sjaldan þegar lent er á bíómynd þar sem reglulega poppar upp sama spurningin: “Hvernig í ósköpunum fór framleiðsluteymið að þessu??” Það er eiginlega heljarinnar vímu líkust að sjá eitthvað sett fram á skjáinn sem beygir helstu lögmál aðferða og skilar frá sér útkomu sem er bæði ólgandi fersk, spennandi og frumleg á sinn hátt.
Oft getur þessi spurning og meðfylgjandi tilfinning haft eitthvað með tæknibrellur að gera eða áhættuleik, en alltaf kemur þetta niður að því sama; ástríðu. En svo er nógu andskoti erfitt fyrir nokkurra bíómynd að geta haldið dampi án þess að reiða á hið ótrúlega í kvikmyndagerðinni sem eins konar ‘gimmick’. Bíómynd þarf nefnilega að geta gengið upp sem heildstætt og grípandi verk eða upplifun, og allar kjaftstoppandi tilfinningar sem snúa að undrandi aðferðafræði er einfaldlega massastór bónus.
Í tilfelli myndar eins og Nirvanna The Band The Show The Movie (og reyndar óborganlegu þáttanna sem myndin er byggð á, ef út í það er farið) eru ýmsar umræðuverðar spurningar sem fljúga upp í hugann á meðan sýningartíma stendur. Fyrst og fremst; Hvernig fóru hugmyndasmiðirnir eiginlega að því að útfæra sumt þarna? Hvernig komust þeir upp með þetta án þess að vera hausaveiddir af lögfræðingum út af höfundaréttarlögum? og ekki síst eða umfram allt; Hvernig komust þeir hjá því að vera handteknir á staðnum?
En bökkum aðeins…
Ef áhorfandinn hefur aldrei heyrt til getið um kanadísku prakkarana sem skipa ‘Hljómsveitina Nirvanna’ (skrifað með tveimur n-um til að forðast kæru…), þá er ídeal að hjóla beint í fílinn í herberginu. Til að byrja með skal ekki láta gallsúra titilinn blekkja eða fæla frá forvitninni, og satt að segja, ef viðkomandi kemst yfir það hvað þessi titill er einkennilegur og (hlægilega) fáránlegur, þá er möguleiki á magnaðri uppgötvun í vændum.
Nirvanna The Band The Show The Movie er sprenghlægileg tímaflakkskómedía sem blandar glettilega saman frásögn, mocumentary-stíl og bókstaflega falinni myndavél. Það er meira en kostulegt hvað fagmennirnir Matt Johnson (sem er einnig leikstjórinn) og Jay McCarrol leyna slatta á sér, þá í gríni, sköpunargleði og bitastæðari tilfinningavigt. Formúla myndarinnar og konseptin halda sambærilegu fjöri gangandi og tvíeykið masteraði með þáttunum Nirvanna The Band The Show (í alvöru talað, þessar seríur eru snilld!).
Johnson og McCarrol leika ýktar, mislukkaðar útgáfur af sjálfum sér og fjallar bíómyndin um það hvernig þeir félagarnir setja líf sitt og dægurmenningu á annan endann. Matt og Jay eiga þann langþráða draum að ná stórvinsældum með hljómsveit sinni. Áætlanir þeirra um að fá gigg á skemmtistaðnum Rivoli í Toronto hafa gengið hægt fyrir sig og þolinmæðin á þrotum. Þá breytast horfur skyndilega þegar Matt finnur upp á tímavél fyrir slysni eftir heilmikinn innblástur frá Back to the Future og félagarnir eru óvart orðnir heimsins fyrstu tímaflakkarar. Þá er það spurningin hvort að þeir hafi þarna loksins fundið lykilinn að tilvonandi heimsfrægð eða gera hlutina enn verri, fyrir sjálfa sig, vináttuna og breiðari heiminn.
Það er í rauninni ekki hægt að lýsa þessari mynd með öðrum hætti en að hún samanstandi af heppilegum ‘slysum’. Þegar Matt og Jay mæta yngri útgáfum af sjálfum sér hefur tekist með ótrúlegum hætti að þræða atburðarás myndarinnar saman við hundgamalt efni sem til var í sarpinum hjá Johnson, McCarrol, klippurum þeirra og myndatökumönnum. En svo virðist það ganga glæsilega upp að segja þessa ‘high-concept/lo-fi’ sögu með því að spinna heilan helling í kringum það að blekkja ókunnugt fólk á götum og víðar. Það blasir allan tímann við að tvíeykið og framleiðsluteymið noti margs konar ósvikna sénsa í fíflaskapnum sem aflgjafa keyrslunnar. Aftur á móti, ef aðferðirnar í samsetningunni og falda myndavélin strípast burt, þá stendur samt eftir merkilega vel sögð saga um metnað, sköpun, teymisvinnu og vináttu á milli tveggja gallaðra en viðkunnanlegra aulabárða. En sterkasta aflið sem þessi mynd hefur hangir auðvitað á einu mikilvægu: Hún er bandbrjálæðislega fyndin!
Í boði er gífurlegur hafsjór af bröndurum og skondnum leiðum til að spila með uppákomur, eðlileg viðbrögð vegfarenda eða tímaskekkjudjóka. Myndin er heldur ekki eins þvæld og sundurlaus eins og oft er áhættan með grínmyndir sem fikra sig áfram í miðju framleiðsluferli. Meira að segja var upphaflega stefna myndarinnar að fara í allt aðra átt, meira nær vegamynd, áður en takturinn gjörbreyttist á meðan vinnslu stóð. Það er þess vegna býsna merkilegt hvernig myndin virkar algjörlega á handritsstigi þó svo að margt hefur verið spunnið eða endurunnið í þessu óvenjulega tökuferli. Það er heilsteyptur þriggja-þátta strúktúr þar sem uppstillingar leiða að óvæntum payoff-lendingum. Allar senur þjóna einhverjum tilgangi og aldrei er gripið til uppfyllinga eða útúrdúra. Þar að auki er æðislegur vinkill tekinn á endurlitsbúta eða flassbökk, þar sem saga eða minning er endurskrifuð, veltandi á því hvor aðalkarakteranna horfir til baka og undir hvaða kringumstæðum. Það má heldur ekki gleyma því að Jay McCarrol brillerar með tónlistina í myndinni, einna helst stefbútum sem kópera mótíf frá Alan Silvestri úr Back to the Future, en auðvitað innan ásættanlegra marka varðandi höfundarréttarlög.
Matt og Jay eru meiriháttar dúó og Nirvanna The Band The Show The Movie smellur algjörlega á sinn hráa, hversdagslega, ýkta og fáránlega flippaða máta hvort sem áhorfandinn hefur horft á þættina eða ekki. Þetta er svo innilega steikt og stórkostleg mixtúra af aðgengilegu hópgleðjandi fjöri sem er vandræðalega ‘niche’ á sama tíma. Myndin nær samt að undirstrika það alveg með trompi að fíflaskapur og farsagangur hálfvita eigi ekki endilega bara heima í grunnum lágkúrumyndum sem tala niður til áhorfandans; að hægt sé að mynda svigrúm fyrir stórsnjallan og hugmyndaríkan grunn fyrir elskulega heimskingja.
Fyrir ákveðna hópa er hérna geirneglt efni í tilvonandi költaða krúttaða og kómíska klassík. Að sama skapi er þetta með ferskari uppsetningum á tímaflakksmynd sem sést hefur í áraraðir.
PS. Ef fólk vill sjá fjölbreytta getu Johnsons í leikstjórastólnum, þá er ráðlagt að skella BlackBerry (2023) á glápslistann.
